27-02-2019 Tim Janssens

Ilot Sacré: architecturale touch in hartje Brussel

Op 100 meter van de Brusselse Grote Markt blaast het Îlot Sacré-project een van de laatste braakliggende terreinen in het historisch centrum nieuw leven in. Dit dankzij de creatie van een stijlvolle buurt met een hedendaags karakter én respect voor het erfgoed, onder meer door het gebruik van Eternit Alterna-leien. Een intelligente stedelijke verdichtingsoperatie, die intussen al bekroond werd met een nominatie voor de Victor Horta Prize 2018 en een MIPIM-award.

Honderd jaar geleden krioelde het in Brussel van de steegjes en straatjes, terwijl de omwonenden vaak in erbarmelijke omstandigheden leefden. Sindsdien ontvluchtten de hoofdstedelingen het historisch centrum. Momenteel vindt gelukkig de omgekeerde beweging plaats. Opnieuw in de stad komen wonen is deze dagen een verantwoorde keuze. Het Îlot Sacré-project bewijst in ieder geval dat het mogelijk is om zelfs in een extreem dens stadsweefsel (uiterst) aangename leefomstandigheden te creëren.


Diverse typologieën
Dominique Delbrouck, Founding partner en projectarchitect bij DDS+: “Samen met bouwheer Galika wilden we het project verankeren in het oude netwerk van historische straatjes, onder meer door opnieuw een passage tussen de Beenhouwersstraat (Rue des Bouchers) en de Grasmarkt te creëren. We hebben de densiteit van het bestaande weefsel overgenomen, maar hebben de buurt toch de nodige zuurstof gegeven door een pleintje aan te leggen.” Van buitenaf valt het inbreidingsproject nauwelijks op. Enkel een kleine gevelpartij in elk van de twee omliggende straten verraadt zijn aanwezigheid. Nochtans bestrijkt het 6.000 m², waarop acht nieuwe gebouwen met een rijke variatie aan wooneenheden neergepoot zijn: 22 studentenwoningen, 29 een-, twee- of drieslaapkamerappartementen en twee eengezinswoningen. Twee winkels, een gemeenschappelijke wasruimte, 24 ondergrondse parkeerplaatsen (bereikbaar via een autolift) en 65 fietsstaanplaatsen maken het plaatje compleet.

Elke woning heeft een eigen karakter. De studentenwoningen zijn tegen een bestaande scheidingsmuur gebouwd en zijn bereikbaar via gaanderijen, terwijl de (diepere) klassieke appartementen zijn opgevat als doorzonwoningen die bereikbaar zijn via trappen en een binnenlift. De eis om twee nooduitgangen te voorzien en het complex op die manier toegankelijk te maken voor brandweermannen is omgetoverd tot een opportuniteit. Dominique Delbrouck: “Het stimuleerde ons om behoorlijk originele architecturale oplossingen uit te werken, met een grote diversiteit aan perspectieven. De extra toegangsdeuren wekken het geheel in zekere zin tot leven. Het project kenmerkt zich door een dynamisch spel tussen circulatiestromen in de overdekte binnenruimtes en circulatiestromen in de openlucht."

 

"De uitdaging bestond erin een uiterst dens, attractief en comfortabel geheel te creëren. Het resultaat is nog mooier dan wat we voor ogen hadden"

 

Dorpssfeer

De gebouwen zijn bewust niet kaarsrecht gepositioneerd om de dorpssfeer van weleer opnieuw op te wekken. Tijdens de grondwerken die aan de realisatie van de woonvolumes voorafgingen, kwamen er onderdelen van vroegere straatjes aan de oppervlakte. De oude kasseien die zo teruggevonden zijn, zijn (her)gebruikt in de bestrating van het nieuwe pleintje. Dominique Delbrouck: “De wil om het tracé van de voormalige passage te hernemen en een pleintje aan te leggen, bracht ons ertoe een bijzonder gebouw te ontwerpen: de Campanile. Het geeft de plek een specifiek karakter en is als dusdanig een beetje emblematisch geworden voor dit unieke project.”

De toegangsdeuren van de woningen geven telkens uit op het binnenplein, waar een boom garant staat voor een groene toets. De gevels ontplooien zich via een ritme van open en gesloten delen, verwant aan de verticaliteit die terug te vinden is in de omringende bebouwing. Uit respect voor de historische context werd er geopteerd voor hellende daken en puntgevels. De hoogte van de kroonlijsten komt overeen met die van de gebouwen rond de site: gelijkvloers +2 of +3.

 

Woningen op de daken

Een ander markant kenmerk van het project zijn de duplexappartementen ter hoogte van de daken. Om ze extra te onderscheiden van de lagere delen van de gebouwen, zijn ze lichtjes teruggetrokken gerealiseerd en uniform bekleed met de donkergrijze vezelcementleien Eternit Alterna. Dakkapellen met grote raampartijen op de scheiding tussen dak en gevel doorbreken de donkere schil en verzekeren de woningen van een riante natuurlijke lichtinval. Dominique Delbrouck: “Van beneden af bekeken geven deze volumes, die uit de monolithische leigehelen springen, de indruk dat zelfs de daken bewoond zijn en dat elke vierkante meter ruimte dus optimaal benut is. Bovendien resulteert de atypische kleurkeuze in een uiterst hedendaagse uitstraling.”

 

Contrast van natuurlijke materialen

“Net als de bouwheer wilden we opteren voor duurzame materialen: blauwe steen voor de bestrating van het binnenplein, de plinten en de trappen”, gaat Dominique Delbrouck verder. “Baksteen met een heldere tint om het binnengebied visuele ademruimte te geven en een interessant contrast met de donkergrijze leien te creëren – een dakbedekking die in heel de wijk terug te vinden is. We wilden allesbehalve een kopie van het verleden maken en besloten dus ook de verticale gevels te bekleden met Eternit Alterna-leien om uitgepuurde, contrastrijke façades te genereren.”

De heldere baksteen is toegepast in een wildverband, terwijl de leien rechtlijniger geplaatst zijn. In de dakvolumes is er daarentegen sprake van een variabele mix tussen open en gesloten delen, terwijl de gevelopeningen in de baksteenfaçades strikt uitgelijnd zijn. Zelfs het ritme van de borstweringen is bewust gekozen in functie van het contrast tussen de hogere en lagere delen. Met een zijkant vol donkergrijze leien vormt de Campanile geen uitzondering op deze regel. Bovendien vinden we onder elk balkon een opvallend kleuraccent terug. Deze ‘disruptieve’ verhouding tussen hoog en laag maakt het mogelijk om stap voor stap aan de hoogte van het project te wennen. Een waar huzarenstukje, fijntjes geboetseerd. Net zoals een kantkloswerkje.

Dominique Delbrouck: “De materiaalkeuze was een uiterst belangrijk aspect van het project, maar het was slechts het topje van de ijsberg. Voordien ging het om inhoudelijke vraagstukken en zingeving. DDS+ spitst zich toe op projecten die de stad en haar bewoners iets bijbrengen. We hanteren een vaste lijn, waarbij we nadenken over de inplanting, de publieke ruimte, enzovoort. Dit alles met de bedoeling om opnieuw bewoners naar de stad te lokken.”

 

Locatie Brussel
Bouwheer Galika
Architect DDS+
Hoofdaannemer

Valens (Eiffage Benelux)

Dakdekker

Pro-Toiture

Leibekleding Eternit Alterna 60x32 donkergrijs, dubbele dekking

 

NIEUWSBRIEF

Wil je op de hoogte blijven van het reilen en zeilen in de bouwsector?

  INSCHRIJVEN